'Zwanenlied'

Octavie Dostaler-Lalonde

Artem Belogurov piano

Over de mythe van de zwanenzang - een mooie en krachtige melodie gezongen door een anders stomme zwaan vlak voor zijn dood – wordt al gesproken sinds de klassieke oudheid, toen het verhaal al verscheen in de geschriften van het oude Griekenland. Wat er biologisch ook van waar is, het beeld bleek te beklijven als een allegorie van de kunstenaar die, aan het einde van het leven een werk produceert van bijzondere diepgang en aangrijpende schoonheid. Dit idee veroverde de verbeelding van zowel schrijvers en dichters als musici, vooral in de negentiende eeuw. Opvallend is dat twee kopstukken uit de Romantiek, Frédéric Chopin en Franz Liszt, beiden kozen voor  de voor hen ongewone combinatie van cello en piano voor hun laatste werken. Misschien was het de klank van de cello, waarvan vaak gezegd wordt dat hij meer lijkt op de menselijke stem dan enig ander instrument, de cello de natuurlijke drager  maakte voor hun laatste muzikale gedachten.

Het programma opent met muziek van Fanny Mendelssohn, variërend van dromerig en meditatief tot dramatisch en declamatief, en introduceert het thema met Schwanenlied. De laatste liederen van Schuberts Schwanengesang volgen, voordat het emotionele traject geleidelijk verduistert. Verdriet komt steeds meer naar voren, en de eerste helft eindigt in droefheid met werken van Liszt gecomponeerd aan het einde van zijn leven.

De tweede helft biedt onmiddellijke een verandering van atmosfeer: een meer serene en innerlijke wereld ontvouwt zich in de nocturnes van Clara Schumann en Chopin. Het concert culmineert in Chopins laatste meesterwerk, de Sonata in G mineur voor cello en piano. Hoewel gekenmerkt door momenten van melancholie en weemoedige introspectie, sluit de sonate uiteindelijk af in een geest van hoop en positieve levensenergie.